Strategy Theater, czyli dlaczego kolejny plan strategiczny to za dużo

Pamiętacie te wszystkie dyskusje o tym, jak AI pewnego dnia zacznie pisać nasz kod? Obawialiśmy się subtelnych błędów, narastającego długu technicznego i produkcyjnych systemów trzymających się wyłącznie na entuzjazmie i cyfrowej taśmie klejącej.

Te obawy były uzasadnione. Ale czego nie przewidzieliśmy? Te same siły, które stopniowo przejmowały repozytoria kodu, teraz przepisują sposób, w jaki firmy podejmują decyzje. I ten problem jest głębszy, rozwija się wolniej, a dotyka większej liczby osób.

Nazywam to Strategy Theater – korporacyjną sztuką produkowania dokumentów, które wyglądają jak przemyślane strategie, ale nie zawierają ani grama faktycznej substancji.

Jak to wygląda w praktyce

Wyobraźcie sobie typową sytuację w dzisiejszej organizacji. Mid-level manager dostaje zadanie: przygotuj strategię działu na kolejny kwartał. W starych czasach taka osoba spędziłaby tygodnie na rozmowach ze stakeholderami, analizowaniu danych rynkowych, prowadzeniu eksperymentów i mierzeniu się z naprawdę trudnymi pytaniami o priorytety i kompromisy.

Nowa wersja? Otwiera przeglądarkę, wpisuje prompt do ulubionego asystenta AI i po półtorej minuty ma pięknie sformatowany dokument pełen frazesów w stylu „wykorzystanie synergii" i „optymalizacja propozycji wartości".

Czy taki dokument odzwierciedla jakąkolwiek głęboką znajomość biznesu? Czy powstał z obserwacji prawdziwych klientów, zrozumienia ich faktycznych problemów czy rozpoznania realnej dynamiki konkurencji? Prawie na pewno nie.

Ale uwaga – wygląda dokładnie tak, jak powinien wyglądać dokument strategiczny. Ma bulletpointy. Ma nagłówki sekcji. Używa pewnych sformułowań o przyszłych stanach i mierzalnych celach.

Manager mówi sobie, że przeprowadził due diligence. Przecież przejrzał output AI, może zmienił kilka słów, żeby brzmiało bardziej autentycznie. W głowie składa sobie, że „budował na fundamencie stworzonym przez AI", podczas gdy w rzeczywistości firmował stworzoną halucynację z lepszą oprawą graficzną niż sam by to zrobił.

Efekt kuli śnieżnej

Teraz pomnóżcie to przez każdego podwładnego, który wysyła swoje dokumenty do góry. Senior leadership, zalany podobnymi opracowaniami z dziesięciu działów, robi to, co zrobiłby każdy przytłoczony menedżer: wrzuca wszystko do AI i prosi o syntezę.

System, który wyprodukował wątpliwej jakości dokumenty, teraz generuje pewnie brzmiące super-strategie syntetyzujące halucynacje tuzina middle managerów, którzy nigdy nie wychodzili poza swoją strefę komfortu.

W efekcie dostajemy korporacyjny teatr w najczystszej postaci. Każda rubryczka zaznaczona. Każdy deadline dotrzymany. Każdy dokument istnieje.

A gdziekolwiek w tym całym łańcuchu – czy ktokolwiek faktycznie zastanowił się nad tym, co to znaczy budować coś prawdziwego, obsługiwać prawdziwych klientów albo podejmować trudne decyzje o tym, gdzie skierować ograniczone zasoby?

Gdzie jest haczyk

Najbardziej bolesne jest to, że te dokumenty strategiczne pewnego dnia staną się podstawą decyzji wpływających na prawdziwych ludzi. Plany zatrudnienia. Przydziały projektów. Alokacje budżetów. Zespoły spędzą miesiące na realizacji strategii, które nigdy nie zostały przemyślane. Działy będą gonić za celami, które od początku nie miały sensu. Kariery ukształtują dokumenty zawierające mniej intelektualnego rygoru niż praca z pierwszego roku studiów MBA.

Problem ze sprzężeniem zwrotnym sprawia, że to wszystko jest szczególnie niebezpieczne. Vibe-coded strona, która pada? Dowiesz się w ciągu dni. Aplikacja, która crashuje na niektórych urządzeniach? Użytkownicy szybko zaczną narzekać, a koszty są zwykle do opanowania.

Ale zła strategia? Możesz sobie uświadomić, że przez pół roku, rok, a nawet dłużej szedłeś w złym kierunku. Kiedy wreszcie szkody wyjdą na wierzch, zmarnowałeś ogromne zasoby na ruch w niewłaściwą stronę – i koszt alternatywny może być nie do odzyskania.

Dla startupów to podwójnie ryzykowne

Ta dynamika jest szczególnie zdradliwa dla młodych firm. Cały sens bycia małym i zwinnym polega na tym, że możesz szybko korygować kurs, ucząc się od rzeczywistości zamiast bronić abstrakcji.

Jeśli twoje kierownictwo wpadnie w pułapkę Strategy Theater, tracisz główną przewagę. Popełniasz te same błędy co korporacje – ale bez ich zgromadzonych zasobów, które pozwalałyby te błędy absorbować.

Co zamiast tego?

Zaczyna się od uznania, że wartość strategicznego myślenia nie leży w dokumencie – leży w samym myśleniu. Dokument to tylko artefakt. Kiedy AI generuje artefakt bez procesu myślowego, dostajesz pozory strategii bez żadnych jej korzyści.

Prawdziwa praca strategiczna wymaga wyjścia z budynku (jak mawiał Steve Blank). Rozmów z prawdziwymi użytkownikami. Obserwacji, jak praca faktycznie się odbywa. Zidentyfikowania, gdzie naprawdę występuje tarcie. Oznacza to siedzenie z trudnymi pytaniami przez tygodnie, zmienianie zdania wielokrotnie i ostatecznie wybieranie kierunków, które możesz obronić dowodami – a nie pewnie brzmiącym bełkotem.

AI może być wartościowym narzędziem w tym procesie. Może pomóc w syntezie badań, tworzeniu wstępnych ram czy dostrzeganiu wzorców w danych. Ale myślenie – ta faktyczna ocena, co jest ważne, co priorytetowe, z czego trzeba zrezygnować – to wciąż głęboko ludzka robota.

Podsumowanie

Firmy, które odniosą sukces w tej erze przyspieszonej przez AI, nie będą tymi, które generują najwięcej dokumentów strategicznych w najkrótszym czasie. Będą to organizacje, które zachowają dyscyplinę faktycznego przemyślania decyzji, które traktują AI jako partnera w myśleniu, a nie jego zastępcę, i które mierzą sukces rezultatami – nie dokumentacją.

Twój następny dokument strategiczny nie musi być dłuższy ani bardziej wypolerowany. Musi wyrastać z czegoś realnego – z faktycznego zrozumienia twoich klientów, twojego rynku i twoich możliwości.

Wszystko inne to tylko drogie przedstawienie.