Strategy Theater: Waarom je volgende plan weinig voorstelt

Herinner je je nog die angst dat AI onze code zou gaan schrijven? Dat geautomatiseerde systemen subtiele bugs zouden introduceren, dat technische schuld zich geruisloos zou opstapelen, en dat je productie-omgeving uiteindelijk bij elkaar gehouden zou worden door digitale duct tape en hoop?

Die angst was terecht. Maar wat we niet zagen aankomen: dezelfde krachten die stilletjes code repositories veroveren, zijn nu bezig om te bepalen hoe bedrijven beslissingen nemen. En dit probleem zit dieper, beweegt langzamer, en raakt meer mensen.

Ik noem het Strategy Theater — de corporate kunst van documenten produceren die er alle schijn van hebben dat er is nagedacht, maar die in werkelijkheid niets bevatten.

Hoe het er in de praktijk uitziet

Stel je voor: een middenmanager krijgt de opdracht om een afdelingsstrategie te ontwikkelen voor volgend kwartaal. De oude versie van zo'n persoon zou weken bezig zijn geweest met het interviewen van stakeholders, het analyseren van marktgegevens, het draaien van experimenten, en het worstelen met echte vragen over prioriteiten en afwegingen. De nieuwe versie opent een browser tab, typt een prompt in hun favoriete AI-assistent, en 90 seconden later hebben ze een prachtig opgemaakt document vol termen als "synergieën benutten" en "waardeproposities optimaliseren."

Weerspiegelt dit document enig diepgaand inzicht in de business? Komt het voort uit het observeren van echte klanten, het begrijpen van echte pijnpunten, of het herkennen van echte concurrentiedynamiek? Vrijwel zeker niet. Maar het punt is: het ziet er exact uit zoals een strategiedocument eruit hoort te zien. Het heeft bullet points. Het heeft kopjes. Het gebruikt zelfverzekerde taal over toekomstbeelden en meetbare doelstellingen.

De manager vertelt zichzelf dat ze due diligence heeft gedaan. Ze heeft de output van de AI tenslotte gereviewd, misschien een paar woorden aangepast om het authentieker te laten voelen. Ze noemde het "voortbouwen op de AI-fundering" terwijl ze in werkelijkheid een hallucinatie rubber-stempelde met betere opmaak dan ze zelf had kunnen produceren.

De opwaartse escalatie

Nu vermenigvuldig dit met elke medewerker die hun door AI gegenereerde documenten naar boven stuurt. Senior leiderschap, verdrinkend in vergelijkbare documenten van tientallen afdelingen, doet wat elke overweldigde executive zou doen: ze stoppen alles in AI voor synthese. Het systeem dat twijfelachtige documenten produceerde, genereert nu zelfverzekerde über-strategieën die de hallucinaties samenvoegen van een dozijn middenmanagers die nooit hun comfortzone hebben verlaten.

Wat hieruit ontstaat is corporate theater op zijn best. Elke checkbox wordt aangevinkt. Elke deadline wordt gehaald. Elk document bestaat. En nergens in deze hele keten heeft iemand daadwerkelijk nagedacht over wat het betekent om iets echts te bouwen, echte klanten te bedienen, of moeilijke afwegingen te maken over waar有限e middelen te focussen.

De wrede ironie

Het wrede van dit alles? Deze strategiedocumenten worden uiteindelijk de basis voor beslissingen die echte mensen raken — aanwervingsplannen, projecttoewijzingen, resource-verdeling. Teams zullen maandenlang strategieën uitvoeren die nooit zijn doordacht. Afdelingen zullen doelstellingen najagen die vanaf het begin geen enkele sin maakten. Carrières worden gevormd door documenten die minder intellectuele strengheid hebben dan een eerstejaars business school opdracht.

Het feedback loop probleem

Dit wordt extra gevaarlijk door het feedback loop probleem. Een vibe-coded website die breekt? Daar kom je binnen dagen achter. Een vibe-coded app die crasht op bepaalde apparaten? Gebruikers klagen snel, en de schade is meestal te overzien. Maar een slechte strategie? Daar kun je wel zes maanden, een jaar, of zelfs langer overheen zitten voor je doorhebt dat je de verkeerde kant op bent gegaan. Tegen de tijd dat de schade zichtbaar wordt, heb je enorme resources besteed aan de verkeerde richting, en de opportuniteitskosten kunnen onherroepelijk zijn.

Voor startups is dit extra link

Voor startups is deze dynamiek bijzonder verraderlijk. Het hele punt van klein en wendbaar zijn is dat je snel kunt bijsturen, lerend van realiteit in plaats van het verdedigen van abstracties. Als je leiderschapsteam in de Strategy Theater val trapt, verlies je je belangrijkste voordeel. Je maakt dezelfde fouten als grote corporations, maar dan zonder de reserves om ze op te vangen.

De echte aanpak

Dus wat is het alternatief? Het begint met erkennen dat de waarde van strategisch denken niet in het document zit — het zit in het denken zelf. Het document is slechts het artefact. Wanneer AI het artefact genereert zonder het denken, krijg je de schijn van strategie zonder enig van de voordelen.

Echt strategisch werk betekent het gebouw uitgaan (om Steve Blank te lenen), praten met echte gebruikers, observeren hoe werk daadwerkelijk wordt gedaan, identificeren waar de wrijving daadwerkelijk zit. Het betekent wekenlang met moeilijke vragen zitten, meerdere keren van mening veranderen, en uiteindelijk kiezen voor richtingen die je daadwerkelijk kunt verdedigen met bewijs in plaats van zelfverzekerd klinkend proza.

AI kan een waardevol hulpmiddel zijn in dit proces. Het kan helpen bij het synthetiseren van onderzoek, het opstellen van eerste frameworks, en het identificeren van patronen in data. Maar het denken — het echte oordeel over wat belangrijk is, wat te prioriteren, wat op te geven — dat blijft fundamenteel menselijk werk.

Wie er wint

De bedrijven die zullen floreren in dit AI-versnelde tijdperk zijn niet degene die de meeste strategiedocumenten het snelst genereren. Het zijn degenen die de discipline behouden om daadwerkelijk door hun beslissingen na te denken, die AI behandelen als een denkpartner in plaats van een denkvervanger, en die succes meten aan outcomes in plaats van documentatie.

Je volgende strategiedocument hoeft niet langer of glanzender te zijn. Het moet ergens vandaan komen — uit echt begrip van je klanten, je markt, en je eigen mogelijkheden. Alles anders is gewoon dure theater.