AI's doom loop: dit is waarom tech-experts zich zorgen maken
De ongemakkelijke waarheid over AI's "doom loop" en wat het betekent voor het web van morgen
Het internet draait al jaren op een ongeschreven afspraak: makers maken content, platforms indexeren die, gebruikers consumeren, en iedereen profiteert. Zoekmachines sturen bezoekers naar uitgevers. Links worden aangeklikt. Het systeem werkte, hoe onvolmaakt ook.
Maar wat gebeurt er als die tussenlaag besluit dat ze je nergens meer naartoe hoeft te sturen?
Dat is de verontrustende vraag die centraal staat in recent vrijgegeven rechtbankstukken uit de rechtszaak van de New York Times tegen OpenAI en Microsoft. En het antwoord is ontnuchterend.
Ze wisten het. Dat is het vervelende deel.
Het meest schokkende is niet dat AI-training misschien auteursrecht schendt. Het meest schokkende is dat deze bedrijven exact wisten wat ze deden.
Interne Microsoft-documenten beschrijven hun AI-strategie openlijk als het creëren van een "doom loop" die "de prestaties van onze modellen én het hele web tegelijk zou schaden." Ze erkenden dat hun producten de "economische fundamenten van hun essentiële leveranciers" bedreigden.
Met andere woorden: ze zagen de afgrond, stuurden erop af, en gaven gas.
Brent Hecht, Microsoft's Directeur Applied Science, was nog directer. Hij noemde de data-oogstpraktijken "de grootste diefstal van arbeid in de menselijke geschiedenis" en merkte op dat Microsoft's juridische verdediging "een complete bespotting van het idee fair use" was.
Microsoft probeert afstand te nemen van Hechts uitspraken. Een woordvoerder noemde ze "het individuele perspectief van één medewerker." Maar als je eigen interne documenten hetzelfde zeggen, wordt dat onderscheid nogal dun.
Het supply chain probleem
Hier zit de fundamentele tegenstrijdigheid in moderne AI-ontwikkeling: Large language models hebben enorme hoeveelheden door mensen gemaakte content nodig. Maar diezelfde modellen zijn ontworpen om die tussenstap over te slaan.
Microsofts eigen documenten erkenden deze paradox. LLMs zijn, in hun eigen woorden, "een product dat zijn eigen toeleveringsketen vernietigt" omdat ze de training data vervangen die ze zelf nuttig maken.
Denk even na over wat dat betekent. Elke keer dat ChatGPT of Copilot een vraag beantwoordt in plaats van je door te verwijzen naar een bron, is dat een potentiële lezer die nooit doorklikt. Dat is advertentie-inkomsten die nooit binnenkomen. Dat is een maker die misschien besluit dat content maken de moeite niet meer waard is.
En als de put droogvalt? Als er minder makers zijn die minder boeiende dingen maken?
De cijfers liegen er niet om
OpenAI's eigen analisten schatten dat zoekverkeer naar uitgevers tot 60% kan zijn gedaald door AI-samenvattingen en chatbots die gebruikers op hun platform houden. Google Zero – het fenomeen waarbij websites helemaal geen verkeer meer krijgen van Google – is voor veel uitgevers geen theorie meer maar dagelijkse realiteit.
Satya Nadella gaf zelf toe dat chatbots "search eigenlijk hebben vervangen en de noodzaak hebben weggenomen om direct naar de bron te gaan." Dat is geen fout in het systeem. Dat is de feature die deze producten waardevol maakt voor gebruikers.
OpenAI's Nick Turley was nog directer: eenmaal antwoord gekregen van ChatGPT, is er "geen goede reden meer om door te klikken" naar de bron.
Wat dit betekent voor developers en startups
Hier wordt het relevant voor jou: de developer of startup-oprichter die de volgende generatie webproducten bouwt.
De AI-bedrijven beweren feitelijk dat de oude regels niet meer gelden – dat de commons van menselijke kennis geoogst moet worden om proprietary systemen te bouwen die vervolgens de noodzaak wegnemen om die kennis te raadplegen. En ze doen het met volledig bewustzijn van de schade.
Dit heeft implicaties voorbij de juridische show van de NYT-zaak:
Vertrouwen op AI APIs is riskant. Als de bedrijven achter deze modellen betrokken zijn bij juridisch en ethisch twijfelachtige praktijken, rust jouw product mogelijk op een wankele basis.
Content-partnerschappen doen ertoe. Uitgevers zijn steeds minder bereid hun content zonder vergoeding te laten scrapen. De juridische en zakelijke wereld verschuift richting licentievereisten.
Verwijzingsverkeer-economie verandert. Als je een contentbusiness bouwt, kun je niet langer aannemen dat zoekverkeer of sociale shares je overeind houden. AI-samenvattingen beantwoorden vragen voordat gebruikers ooit je site bereiken.
Het open web heeft waarde. De principes die het internet bruikbaar maakten – onderlinge links, bronvermelding, verkeer dat naar bronnen stroomt – creëren het ecosysteem dat AI überhaupt mogelijk maakt. Dat ecosysteem behandelen als een onuitputtelijke bron is uiteindelijk zelfdestructief.
De ironie is bijna perfect
Misschien wel het meest ironische aspect: Microsoft, Google en OpenAI haasten zich nu om contentlicentiedeals te sluiten met precies de uitgevers die ze hebben beschadigd. Nadella zei zelf dat "alles achter een paywall gelicenseerd zou moeten worden" – een sentiment dat overtuigender zou zijn als Microsoft's producten niet jarenlang paywalled content als free game voor training data hebben behandeld.
OpenAI gaf toe dat ze "niet op de hoogte" waren van enige systematische inspanning om paywalled content te detecteren of te verwijderen uit hun training data. Dus de AI die zogenaamd getraind is op publiekelijk beschikbare informatie had nogal moeite om te onderscheiden wat gratis was en wat achter een paywall zat.
Vooruitkijken
De doom loop is geen theorie meer. Het gebeurt nu, voor echte makers, voor echte uitgevers die proberen journalistiek en contentcreatie te financieren in een steeds vijandiger omgeving.
Dat de techindustrie beweert dat AI informatie "democratiseert" terwijl ze tegelijk het verdienmodel vernietigt dat informatiecreatie mogelijk maakt – dat is geen innovatie. Dat is extractieve industrie in Silicon Valley-taal.
De vraag voor developers en bedrijven die op AI bouwen is niet alleen "hoe kunnen we deze tools gebruiken?" Het is "hoe bouwen we systemen die hun eigen fundament niet consumeren?"
Uiteindelijk is het web nog steeds de bron. De APIs en chatbots zijn slechts één laag erop. En als we collectief besluiten dat die laag waardevoller is dan de fundering waarop hij rust, stort het hele bouwwerk in.
De doom loop is real. Of de industrie wijsheid heeft om eruit te stappen voordat het te laat is, blijft de vraag.
Wat denk jij? Creëert de AI-industrie een onhoudbaar ecosysteem, of zijn deze zorgen overdreven? Deel je perspectief hieronder.