Τα Ξεχασμένα Προγράμματα Περιήγησης: Τι Μας Δίδαξαν τα PDAs για τον Mobile Web

Θυμάσαι όταν το "mobile browsing" σήμαινε να στραβοκοιτάς την οθόνη ενός Palm Pilot ενώ η συσκευή σου συνδεόταν στο internet μέσω υπερύθρων με το clamshell τηλέφωνό σου; Ούτε οι περισσότεροι το θυμούνται—και γι' αυτό ακριβώς αξίζει να μιλήσουμε γι' αυτό.

Τα τέλη της δεκαετίας του '90 και οι αρχές του 2000 αποτελούν ένα συναρπαστικό, συχνά παραγνωρισμένο κεφάλαιο στην ιστορία του web: την εποχή των PDA browsers. Αυτές οι συσκευές ήταν οι πρώτες που προσπάθησαν να φέρουν το web στην τσέπη μας, και η ιστορία τους είναι γεμάτη μαθήματα που εξακολουθούν να ισχύουν στο σύγχρονο web development.

Πριν το Smartphone, Υπήρχε Χάος

Ο όρος "mobile web" χρησιμοποιείται σαν να είναι σύγχρονη εφεύρεση. Αλλά η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι προσπαθούσαν να έχουν πρόσβαση στο internet από φορητές συσκευές δεκαετίες πριν υπάρξει iPhone. Η πρόκληση; Κανείς δεν είχε καταλάβει τι ακριβώς έπρεπε να είναι το mobile browsing.

Τα πρώτα PDAs αντιμετώπισαν μια σκληρή πραγματικότητα: μικροσκοπικές οθόνες με ανάλυση που θα έκανε τους σύγχρονους developers να σφίξουν τα δόντια, επεξεργαστές που δυσκολεύονταν με βασική αριθμητική, και συνδέσεις τόσο αργές που το dial-up θα έμοιαζε με broadband. Κι όμως, οι developers κατάφεραν να δημιουργήσουν browsers για αυτές τις συσκευές.

Το Μεγάλο Σχίσμα των Browsers

Κάτι που μπορεί να σε εκπλήξει: την εποχή των PDAs, δεν υπήρχε μόνο ένας τρόπος για mobile browsing. Η βιομηχανία χωρίστηκε σε δύο στρατόπεδα.

Η minimalist προσέγγιση αγκάλιασε πρωτόκολλα όπως το WAP (Wireless Application Protocol) και τη WML (Wireless Markup Language). Αυτές ήταν κομμένες-ραμμένες γλώσσες σχεδιασμένες ειδικά για κινητές συσκευές. Σκέψου το σαν ένα παράλληλο internet—απλούστερο, μικρότερο, αλλά λειτουργικό σε περιορισμένο hardware.

Η maximalist προσέγγιση επιχείρησε να φέρει το πλήρες HTML browsing σε handheld συσκευές. Αυτό ήταν φιλόδοξο μέχρι την τρέλα. Μιλάμε για rendering πραγματικών webpages σε συσκευές με οθόνες 160x160 pixels και επεξεργαστική ισχύ που μετριόταν σε μονοψήφια megahertz.

Η ένταση μεταξύ αυτών των προσεγγίσεων μοιάζει πραγματικά με τις συζητήσεις που κάνουμε ακόμα και σήμερα: native apps versus responsive web apps, lightweight mobile experiences versus "mobile-first" designs που προσπαθούν να χωρέσουν τα πάντα παντού.

EPOC: Το Λειτουργικό Που Ήταν Πριν την Εποχή Του

Το EPOC της Psion, που κυκλοφόρησε πρώτη φορά το 1989, ήταν μπροστά από την εποχή του σε πολλά—και πίσω σε άλλα. Το οικοσύστημα των browsers ήταν αραιό αλλά αποφασισμένο.

Όταν η Opera άρχισε να υποστηρίζει το EPOC το 2000 με το Opera 3.62, ήταν μια καθοριστική στιγμή. Αυτό δεν ήταν κάποια αυτοσχέδια λύση βασισμένη σε proxy—προσέφερε γνήσιο web browsing με υποστήριξη 256 χρωμάτων, CSS1, JavaScript, ακόμα και κρυπτογράφηση SSL. Σε μια συσκευή που χωρούσε στην παλάμη σου.

Σκέψου τι σήμαινε αυτό: μπορούσες να περιηγηθείς σε πραγματικές ιστοσελίδες, με πραγματική ασφάλεια, σε μια συσκευή που χωρούσε στην τσέπη του σακακιού σου. Η εμπειρία ήταν τραχιά με σύγχρονα δεδομένα, αλλά η φιλοδοξία ήταν αξιοσημείωτη.

Το Apple Newton: Πού το "PDA" Έγινε Καθημερινός Όρος

Το Newton της Apple, που κυκλοφόρησε το 1993, έδωσε στην βιομηχανία το όνομά της και πίεσε τα όρια με τρόπους που η Apple αργότερα θα επαναλάμβανε με το iPhone.

Τρίτοι developers πήδηξαν στο bandwagon με browsers όπως τα NetHopper και PocketWeb, το καθένα αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα του mobile browsing από διαφορετική οπτική. Το NetHopper πρόσφερε αρχιτεκτονική plug-in και scaling εικόνων για να χωρούν στην οθόνη—μια πρωτόγονη μορφή responsive design, αν και κανείς δεν το έλεγε έτσι τότε. Το Newt's Cape έφερε actual HTML rendering στο Newton, υποστηρίζοντας forms και δημιουργώντας ακόμα και "Newton Books" από webpages.

Το οικοσύστημα του Newton ήταν τελικά βραχύβιο—η Apple το διέκοψε το 1998—αλλά τα πειράματα είχαν σημασία. Αυτοί οι developers ανακάλυπταν λύσεις σε προβλήματα που δεν θα γίνονταν mainstream για άλλη μια δεκαετία.

Το Κρυφό Κόστος του Πρώτου Κεφαλαίου του Mobile

Μια ταπεινωτική πραγματικότητα: μεγάλο μέρος του early mobile web έχει απλά εξαφανιστεί. Πληροφορίες που δεν αρχειοθετήθηκαν σωστά χάθηκαν στον χρόνο. Το Wayback Machine μπορεί να σώσει μόνο ό,τι ήταν δημόσια προσβάσιμο, και πολλές καινοτομίες της εποχής των PDAs υπήρχαν σε μικρές κοινότητες, σε εσωτερική τεκμηρίωση εταιρειών, ή στο μυαλό developers που έχουν από τότε αλλάξει καριέρα.

Αυτό πρέπει να απασχολεί όποιον εργάζεται σήμερα στην tech. Δημιουργούμε τεράστιες ποσότητες περιεχομένου και κώδικα, αλλά το αρχειοθετούμε σωστά; Οι αποφάσεις που παίρνουμε τώρα για documentation, open-source projects, και digital archiving θα καθορίσουν τι θα μπορούν να μάθουν οι επόμενες γενιές από τη δουλειά μας.

Τι Μπορούν να Μάθουν οι Σύγχρονοι Developers

Κοιτώντας πίσω στα PDA browsers, αναδύονται μερικά patterns που παραμένουν σχετικά:

Οι περιορισμοί γεννούν δημιουργικότητα. Οι πρώτοι developers δούλευαν με γελοία περιορισμένους πόρους, και όμως παρήγαγαν λειτουργικά browsers. Το σύγχρονο web development υποφέρει μερικές φορές από το να έχει πολλά εργαλεία, υπερβολική επεξεργαστική ισχύ, και αναρίθμητες επιλογές. Μερικές φορές οι περιορισμοί επιβάλλουν σαφήνεια.

Τα standards έχουν σημασία, αλλά η πραγματιστική προσέγγιση επίσης. Η διαμάχη WAP/WML versus HTML είχε νόμιμα επιχειρήματα και από τις δύο πλευρές. Οι σημερινές διαμάχες responsive design versus native apps ακολουθούν παρόμοια μοτίβα. Σπάνια υπάρχει μία "σωστή" απάντηση—η καλύτερη λύση εξαρτάται από το συγκεκριμένο context και τους χρήστες σου.

Τα πειράματα στο user experience γίνονταν πολύ πριν το UX γίνει buzzword. Οι PDA browser developers ουσιαστικά έκαναν UX research με κάθε feature που πρόσθεταν ή αφαιρούσαν. Το adjust των μεγεθών γραμματοσειράς, το χειρισμό αργών συνδέσεων, η διαχείριση περιορισμένου χώρου οθόνης—αυτές ήταν πραγματικές προκλήσεις usability με πραγματικές λύσεις.

Από τα Palm Pilots στα Pixels

Η εποχή του smartphone έλυσε πολλά από τα προβλήματα που ταλάνιζαν τους PDA developers. Οι touchscreens αντικατέστησαν την πλοήγηση με stylus. Η διαρκής συνδεσιμότητα έγινε ο κανόνας. Τα μεγέθη οθονών μεγάλωσαν ενώ οι συσκευές συρρικνώθηκαν. Τα browser engines έγιναν αρκετά εξελιγμένα για να κάνουν render οποιαδήποτε ιστοσελίδα οπουδήποτε.

Αλλά οι βασικές προκλήσεις παραμένουν αξιοσημείωτα παρόμοιες. Πώς παραδίδεις αποτελεσματικά περιεχόμενο σε εντελώς διαφορετικά μεγέθη οθονών; Πώς χειρίζεσαι α ненадежные συνδέσεις με χάρη; Πώς αποφασίζεις τι χρειάζονται πραγματικά οι χρήστες όταν ο χώρος είναι πολύτιμος;

Αυτές οι ερωτήσεις στοίχειωναν τους PDA browser developers, και τις κάνουμε ακόμα και σήμερα—απλά με καλύτερα εργαλεία και ταχύτερες συνδέσεις.

Την επόμενη φορά που θα testάρεις το responsive website σου ή θα βελτιστοποιείς εικόνες για mobile delivery, αφιέρωσε μια στιγμή να εκτιμήσεις τους pioneers που πάλεψαν με τα ίδια προβλήματα όταν το web ήταν ακόμα νέο και mobile σήμαινε να κουβαλάς μια συσκευή με grayscale οθόνη και υπέρυθρη θύρα.

Το mobile web δεν ξεκίνησε με το iPhone. Ξεκίνησε με μια ομάδα πεισματάρηδων developers που πίστευαν ότι το internet θα έπρεπε να μας ακολουθεί όπου κι αν πάμε.