Web Tarayıcılarının Gizli Dünyası: Büyük Siteler İçin Özel Kodlar

Tarayıcılar Gizlice Ne Yapıyor?

Web tarayıcılarının çoğu insanın bilmediği bir sırrı var: Safari, Firefox, Chrome gibi büyük tarayıcılar, belirli siteleri özel olarak tanıyıp onlara göre davranışlarını değiştiriyor. Bu bir hata değil, kasıtlı olarak yazılmış kod.

TikTok'a girdiğinizde tarayıcınız tamamen farklı çalışıyor. Netflix, Instagram, Amazon Prime Video ve hatta havayolu koltuk seçim sitesi SeatGuru da aynı durumdadır. Tarayıcılar bu siteleri fark ediyor ve özel bir şekilde işliyor.

Bunu kanıtlayan şey basit: kodlar açık kaynaklı. Safari'nin WebKit motoru, Quirks.cpp dosyası içinde binlerce satır özel site kodu barındırıyor. Firefox, hatta bu kodu görmek isteyenlere about:compat sayfasında açık açık sunuyor. Chrome ise böyle bir şey yok gibi davranıyor—ki bu Chrome'un pazar gücü hakkında çok şey söylüyor.

Uyumluluk Savaşlarının Perde Arkası

Firefox'ta adres çubuğuna about:compat yazarsanız, akıl almaz bir liste görürsünüz. Buradaki her madde, belli bir sitenin sorunlarını düzeltmek için yazılmış özel CSS kodları, JavaScript değişiklikleri ve hatta sahte tarayıcı tanıtımlarından oluşuyor.

Safari'nin durumu daha da açık. GitHub'daki Quirks.cpp dosyasını okursanız, aslında modern web'in gerçek tarihini okuyorsunuz. Web'in nasıl olması gerektiğini değil, nasıl gerçekten çalıştığını anlamış olursunuz.

Facebook, X (eski Twitter) ve Reddit örneğini alalım. Kodda yazılı bir yorum var:

"Facebook, X ve Reddit, Picture-in-Picture modunda olsa bile video öğelerini sayfadan kaydığında durduruyor."

Safari bunu bildiği için, bu sitelerde özel olarak bu davranışı düzeltiyor. Bunlar milyarlarca kullanıcısı olan devasa şirketler. Kendi kodlarını düzeltebilirler. Ama Safari, iki milyar kullanıcısına bu sorunu çözmüş bir tarayıcı göndermek tercih ediyor.

SeatGuru için yazılmış başka bir yorum daha var:

"FIXME: SeatGuru sayfayı düzenlemek isterse bu kodu silebiliriz."

Yani: "Ulaştık ama dinlemediler, o yüzden tarayıcıya doğrudan kod yazdık."

Chrome Dominalığının Zincir Tepkisi

Burada işler gerçekten ilginç ve sorun çıkmaya başlıyor.

Chrome, tarayıcı pazarının çoğunluğunu kontrol ediyor. Geliştiriciler Chrome'a uygun tasarım yapıyor çünkü oradaki kullanıcı sayısı çok fazla. Siteler Chrome'da mükemmel çalışıyor. Ama Safari veya Firefox'ta sorun çıkıyor diye, insanlar tarayıcıyı değil siteyi suçlamıyor—tarayıcıyı suçluyor. Sonra Chrome'a geçiyorlar. Chrome'un üstünlüğü devam ediyor.

Daha derin problem şu: Chrome'un yeni özelliğe karar verirse, bu web standartı haline geliyor. Chrome yeni bir özellik çıkarıyor. Geliştiriciler kabul ediyor (çünkü Chrome'un %65 pazar payı var). Safari ve Firefox ise ya aynı özelliği yazıyor (masraflı ve zaman alıcı) ya da bu farkları kapatmak için özel kodlar yazıyor.

WebKit'in kaynak kodunda, Safari'ye Chrome olmuş gibi davranmasını söyleyen kodlar var. Amazon'un video platformu, birçok yayın hizmeti ve benzeri siteler, Chrome olmayan tarayıcılara bilinçli olarak kötü deneyim sunuyor. O yüzden Safari, Firefox gibi tarayıcılar, kendi kullanıcılarının sıkıntı çekmemesi için Chrome gibi rol yapıyorlar.

Asıl kod şöyle:

auto chromeUserAgent = "Mozilla/5.0 (Macintosh; Intel Mac OS X 10_15_7) AppleWebKit/537.36 (KHTML, like Gecko) Chrome/143.0.0.0 Safari/537.36"_s;

Safari, Chrome gibi görünerek kullanıcılara hizmet veriyor. Firefox da aynısını yapıyor. Siteler Chrome olmayan tarayıcıları reddettiği için, bu tarayıcılar "biz Chrome'uz" demiş olup devam ediyor.

Bu kısır döngü neredeyse kırılması imkansız. Geliştiriciler Chrome'u optimize ediyor. Chrome olmayan kullanıcılar tarayıcıyı suçluyor. Chrome'un gücü artıyor.

Derinlemesine Sorunlar: Küçük Gözelekler

Bunlar sadece rengini değiştirmek ya da küçük görsel değişimler değil. Tarayıcılar hangi siteye gidildiğine bağlı olarak tamamen farklı işliyor. Sayfayı kaydırma davranışından, dokunmatik olaylara, ekran hesaplamalarına ve görüntü formatlarına kadar.

Sadece son ayların WebKit güncellemelerinde: Zillow'un harita resimlerinin ortalanması hatalı, TikTok tarayıcı güncelleme uyarısı gösteriyor, Instagram Reels oynatırken boyutu değişiyor, Netflix'in butonları pencere kapıyor, Twitch sekmeler arası geçişte videoyu durduruyordu, Amazon Prime Video Safari'de çalışmıyordu.

Her birinin ayrı ayrı bir düzeltmesi var. Büyük web sitelerinin sorunlarını telafi etmek için binlerce satır özel kod yazılmış.

Startupınız İçin Ne Anlama Gelir

Eğer bir web uygulaması geliştiriyorsanız, bilmeniz gereken rahatsız edici gerçek şu: Tarayıcıları test etmek, sadece iyi bir pratik olmaktan çıkıp artık neredeyse zorunlu oluyor. Çünkü tarayıcılar, rakiplere verdiği dışarıdaki davranışları artık gizlemiyorlar.

Web artık tamamen standartlar üzerine değil, pragmatizm üzerine kurulu. Tarayıcılar artık genel tarayıcı değil, site özelinde çalışıyor. Sitelerin kendi sorunlarını çözmesini bekleyen değil, doğrudan sorun çözen alet haline gelmiş.

Küçük takımlar için bu aslında iyi haber: Tarayıcı düzeyinde özel müdahale gerektiren hatalara neden olma olasılığınız düşük. Ama büyürken, Safari, Firefox ve Chrome'da sorunsuzca çalışmayan kod yazarsanız, bir gün bu tür özel müdahalelerin hedefi olabilirsiniz.

Daha önemlisi, bu web standartlarının neden kritik olduğunu gösteriyor. Chrome'un pazardaki yeri, Chrome'un tercihleri tüm ekosisteme yayılıyor. Chrome neyi seçerse, geliştiriciler onu kullanır. Geliştiriciler ne yazarsa, Safari ve Firefox desteklemek zorunda kalır. Sonunda test edilen ve bakımlanan şey değişir.

Acı Gerçek

Web, herkes için eşit bir oyun alanı değil. Büyük siteler tarayıcı motorlarına gömülü özel muamele alıyor. Ama bu aynı zamanda platformun dayanıklılığı hakkında da şey söylüyor: Tarayıcılar, web'i çalışır durumda tutmak için gerekirse binlerce satır kod yazacak kadar kararlı.

Elegant değil. Web standartları komiteleri bunu istemedi. Ama bu gerçek web. İdeal web ile pragmatik web arasındaki farkı anlamak, bu platformda inşa ediyorsanız çok önemli.

Bir siteye Chrome'da mükemmel girip Firefox'ta sorun çıktığında, muhtemelen bu mimarilerin sonucu bir hataya rastlamışsınız. Ve eğer tarayıcılar arasında çalışması gereken bir şey yapıyorsanız, ders basit: Tarayıcı kontrolüne güvenmeyin, Chrome'un davranışının evrensel olduğunu düşünmeyin ve gerçek tarayıcılarda çok fazla test edin.

Web'in gizli yapısı, iyi niyetler, akıllı mühendislik ve giderek artan site özel yamalar üzerine inşa edilmiş bir platform olduğunun anımsatıcısıdır.