İnternetin En Güzel Çılgın Dönemini Hatırlamak

Zamanı dönüp de, web tasarımcılarının iyimser gençler olduğu, kendi odalarında siteler oluşturduğu dönemleri düşündünüz mü? Neon renkler Comic Sans yazı tipiyle çarpışıyor, köşede ziyaretçi sayacı tıklatıyor, fareyi takip eden yıldızlar ekranda geziniyordu. 1990'ların interneti işte böyle bir yerdi—düzensiz, deneysel, ham haliyle de şarmlı bir platform.

GeoCities (1994–2009) adlı platform web yayıncılığını herkese açtı. Hiç kod yazmayan insanlar bile kendi sitelerini oluşturup yayınlayabiliyor hale geldi. Sonuç olarak kişisel sayfalar, hayran siteleri ve tuhaf mecralar patladı ortaya. Her biri bir öncekinden daha göz acıtıcı tasarlanmıştı. Bu gerçekten internetin vahşi batısıydı.

Şimdi biri, Firefox için güzel bir eklenti yapmış. Bu eklenti o dönemi kutlamak için var—alay etmek değil. GeoCities Time Machine, herhangi bir modern siteyi 90'ların estetik havasına sokan bir araç. Wikipedia'yı, Reddit'i, hatta bankacılık sitesini retro bir şahesere çeviriyor.

Nostalji Mahalleleri

Eklenti beş farklı tema sunuyor. Her biri GeoCities kültürünün ayrı bir köşesinden ilham almış:

Neon hacker ruhunu somutlaştırıyor. Parlak yeşil yazılar siyah zemin üstünde pırıl pırıl parlıyor, kızılmsı linkler titrek başlıklar sunuyor. Her şey tek aralıklı fontla yazılmış, adeta Matrix filmi izler gibi hissettiriyor.

Space o zamanki astronomi sitelerine ve uzay mecralarına gönderme yapıyor. Koyu lacivert zemin üzerine açık mavi yazılar ve cam rengi linkler yerleştirilmiş. Huzur verici ama nostaljik.

Candy kaosun ta kendisi. Pembe çizgili arka plan, beyaz yazılar, sarı başlıklar ve Comic Sans her yerde. Mutluluk tasarım estetikse, işte bu. Çığlık çığa renk ve neşe saçıyor.

Forest doğa sevenleri ve RPG dünyası meraklılarını hedef alıyor. Koyu yeşil arka plan, açık yeşil yazılar, altın başlıklar. Georgia serif fontu retro hissiyata beklenmedik bir zarafet katıyor.

Windows 95 en net nostalji atağı. Türkçe menüler ve tuşlarının o tipik görüntüsü. Mavi-yeşil rengi, çıkıntılı düğmeler, gri yüzeyler üstünde koyu maviler. Arial yazı tipiyle Windows deneyimi eksiksiz.

90'lar Unutmuş Ama Şimdi Hatırladı

Beş temanın ötesinde, eklenti dönemin tipik öğelerini de barındırıyor:

• Kaydırılı mesajlar sayfanın tepesinde teletype makinesi gibi hareket ediyor
• Ziyaretçi sayacı LCD rakamlar şeklinde sağ alt köşeyi işgal ediyor (işe yaramasa da, puro estetik)
• İmleç parıltısı fareyi takip eden yıldızlar ve elmaslar bırakıyor
• Yanıp sönen efektler başlıkları titretiyor, hep arzu edilen ama sonradan tarayıcılardan kaldırılan <blink> etiketinin hayaletini yaşatıyor

Seçtiğin tema sekmeler arasında kaydediliyor. İstediğin zaman açıp kapatabiliyor.

Bunun Nostalji Ötesinde Bir Anlamı Var

İlk bakışta sadece eğlence eklentisi görünebilir. Ama daha derin bir şey var burda. GeoCities Time Machine internet tarihine gönderme yapıyor. Ağ daha az cilalı, daha az kurumsal, çok daha kişisel bir yerde iyiydi.

Bugünkü web tasarımı çok farklı. Minimalizm, sade renkler, erişilebilirlik standartları hakimdir. Kullanıcı araştırması her kararı yönlendirir. Elbette bu daha iyi.

Ama bir şey kayboldu bu geçişte. Kişilik. Cesaret. Tasarım kurallarını çiğneyip yaratıcılığa sarılma istemi.

Bu eklenti sitelerinizi daha işlevli yapmayacak. Daha okunaksız, daha düzensiz, bazen gözü korku filmi gibi açacak. Tam da bu amaçlıydı.

Kodcular ve İnternet Tarih Meraklıları İçin Buluşma Yeri

İlk web tasarımında adımlarını atanlar için bu eklenti teselli avucu gibi. O çağın enerjisini, deneyselliğini yeniden hissettiriyor.

GeoCities'i hiç yaşamayan genç kodcuların ise eğitim aracı olur. Internetin her zaman optimize edilmiş, A/B testlerden geçmiş olmadığını gösteriyor. Eğlencelidir.

Eklentiyi Firefox eklenti mağazasından yükleyebilirsin. Sevdiğin sitelerde dene. Gözlerin acıyabilir, verimlilik düşebilir. Ama anlık bir an için, gençken, tuhafken ve sınırsız imkanlar sunarkendi internetin zamanına dönmüş olursun.

Bazen gelecek, geçmişi ziyaret etmeye değer. Hele de ne kadar ilerlediğimizi görmek için.